Czas Emancypantek

Kto usiłuje różem i pudrem poprawić normalny kolor swojej twarzy, ten przypomina pacykarza, który usiłowałby skopiować obrazy Tycjana za pomocą farby czerwonej i białej. Róż i puder stanowią atrybuty sceny.

Kobieta prawie nato stworzona, aby swoją, dobrocią, uprzejmością w obejściu łagodziła, koiła, pocieszała smutnych i strapionych; zasmucać tych, których kocha, nie powinna nigdy, ale przeciwnie okazywać im zawsze pogodne oblicze.

Młody człowiek, który zaangażowawszy tancerkę, zapomina o tem i pozostawia ją siedzącą, może się narazić na bardzo przykre następstwa; ojciec, brat lub narzeczony są w stanie i nieledwie są w prawie ubliżyć mu lub wyzwać go na pojedynek.

 

.................

Im bardziej zbliża się dzień ślubu, tem poufalsze może być zachowanie się narzeczonych; matka może ich opuszczać na czas jakiś i wychodzić do swoich apartamentów, drzwi jednak do salonu powinny być zawsze otwarte, tak aby co chwila była w możności wejść niespodzianie.


W XIX wieku zaczęto doceniać znaczenie kultury fizycznej. Propagowano ją dla płci obojga, jednak w przypadku kobiet była ona większą nowością, gdyż przewidywany dla nich poziom aktywności fizycznej był zazwyczaj niższy. Niektórym zresztą gimnastyka wydawała się nieco podejrzana i zalecali paniom umiarkowanie – wysiłek miał być niebezpieczny dla ich zdrowia, a także nie pasował do kobiecego „wdzięku”.

 

Gimnastyka kobieca różni się, w pewnych przynajmniej szczegółach, od gimnastyki męzkiej. Aby przyniosła całkowitą korzyść, jaka z niej wypłynąć może, powinna być systematyczną, stosowaną według różnych prawideł, czerpanych znowu z różnych pojedynczych kompleksyi i organizacyi. Dla takiego gimnastykowania dzieci potrzeba wyłącznych, ku temu urządzonych, zakładów.

 Eliza Orzeszkowa, Kilka słów o kobietach, Warszawa 1870

 

Mieszkańcy wsi bez wyjątku i mieszkańcy miast posiadająca obszerne mieszkania, podwórza i ogrody, jeżeli przykuwają swoje małe córki do miękkich sprzętów, nie pozwalają im używać otwartego powietrza, z obawy, aby nie opaliły się latem, a w zimie się nie przeziębiły, jeżeli nic dają ich rękom innego ćwiczenia, jak wyszywanie na kanwie lub niechętne najczęściej uderzanie w klawisze fortepianu – tacy rodzice sami winni są temu, jeśli w następstwie córki ich wzrosną z postacią drobną i nierozwiniętą, z organizmem słabym, niezdolnym do zniesienia zmian temperatury lub losu.

 Eliza Orzeszkowa, Kilka słów o kobietach, Warszawa 1870

 

Gimnastyka, nauka pływania, są równie potrzebne dla dziewczyny; na wolnem powietrzu zaś gra w obręcze, balona, jest bardzo przyzwoitą na zdrowie wpływającą rozrywką.

 Julia Selingerowa, Obowiązki kobiety każdego stanu w zakresie gospodarstwa domowego, 1882

Od pewnego czasu gimnastyka u pań naszych poczyna wchodzić w modę. Wiele dam nie wychodząc z domu oddaje się ćwiczeniom hartującym muskuły i... nerwy. Lekcji udzielają wykwalifikowane kobiety na warunkach praktykowanych przez zwykłe przychodnie nauczycielki.

 Kurier Warszawski, nr 59b, 1885

 

Dla wyrobienia w dzieciach odwagi, dzielności i siły trzeba od najmłodszych lat zachęcać je do ćwiczeń fizycznych i do gimnastyki, które są bardzo pożyteczne tak dla chłopców, jak dla dziewcząt, kształcą bowiem i rozwijają wszystkie części ciała. Tak zwana gimnastyka szwedzka, czyli pokojowa, bardzo stosowna w zimie, kiedy słoty i mrozy zmuszają do przebywania w mieszkaniu, może być zastosowaną już do czteroletnich dzieci i powinna się odbywać pod okiem rodziców, którzy łatwo z książek mogą się z nią poznajomić. Gimnastyka na przyrządach dobra jest dla dzieci starszych i musi zostawać pod kierunkiem nauczyciela. Przed skończeniem lat siedmiu dziecko nie powinno jej się uczyć.

Skarbiec dla rodzin w mieście i na wsi, tom I, Wydawnictwo Biesiady Literackiej, Warszawa 1888

 

Pomyślny skutek gimnastyki z hantlami zależy w zupełności od stosownego i trafnego jej użycia, należy przeto poznać główne zasady, których się przy niej trzymać wypada. Zbyt obcisłe ubranie nie zgadza się zupełnie z ćwiczeniami hantlowemi; odzież powinna być luźna i wygodna, nie ściskać ani piersi, ani szyi. Gorset naturalnie zdjąć wtedy należy.

Skarbiec dla rodzin w mieście i na wsi, tom I, Wydawnictwo Biesiady Literackiej, Warszawa 1888

 

Wyciąganie nogi. Noga zupełnie wyprostowana W kolanie podnosi się od ziemi albo w linii prostej albo kołowo, a potem wraca szybko do pierwszej pozycyi. Jednocześnie w ręku podnosi się hantle. To ćwiczenie dla mężczyzn tylko jest stosowne.

Skarbiec dla rodzin w mieście i na wsi, tom I, Wydawnictwo Biesiady Literackiej, Warszawa 1888

 

Dla osób dojrzałych płci żeńskich, anemicznych i osłabionych, bardzo są korzystne następujące ćwiczenia: ruch kołowy ramion; podnoszenie boczne rąk; złożenie rąk na krzyżu; zginanie korpusu naprzód, w tył, na bok; rzut ramion naprzód i w tył; prostowanie i zginanie kolan naprzód i w tył; obrót korpusu; ruch traczy; ruch kosiarzy; ruch boczny rąk.

Skarbiec dla rodzin w mieście i na wsi, tom I, Wydawnictwo Biesiady Literackiej, Warszawa 1888

 

Ćwiczenia cielesne w zakładach naukowych dla dziewczyn winny być obowiązkowe, tymczasem odbywa się gimnastyka raz albo dwa razy w tygodniu, to takowa nie jest dostateczną dla dzieci, spędzających kilka godzin na ławie szkolnej, a następnie przygotowujących się jeszcze parę godzin do lekcy klasowych w domu. Gimnastyka powinna być praktykowaną codziennie.

 Dr J. Herm. Baas., tłum Dr J. St., Choroby kobiece. Ich zapobieganie i leczenie, 1889

 

Nie wszystkie rodzaje ćwiczeń uważano jednak za zdrowe:

Z różnorodnych ćwiczeń jakim oddają się dziewczynki, najczęstsze jest skakanie przez sznur. Otóż większa część matek uważa je za bardzo korzystną gimnastykę, tymczasem, według nas, ćwiczenie to nietylko nie jest korzystne, lecz wprost szkodliwe, gdyż wprawia w niepotrzebny ruch organa wewnętrzne.

 Dr J. Herm. Baas., tłum Dr J. St., Choroby kobiece. Ich zapobieganie i leczenie, 1889

 

Wreszcie najlepszym sposobem na rozwój fizyczny panienek miała jednak być praca:

Później, między 10 a 14 rokiem życia, zazwyczaj dziewczynki zaczynają być pomocne w gospodarstwie domowem. Nie należy jednakże w tym względzie ograniczać się do szycia i haftowania, byłoby to bowiem wprost szkodliwe, lecz na przemiany zajmować się robotą, wymagającą pewnego natężenia sił, więc przedewszystkiem gospodarstwem, a także praniem i prasowaniem drobniejszej bielizny, ścieraniem kurzu i t. p., co oddziaływa bardzo korzystnie na rozwój muskulatury. Gdy jest sposobność do zajmowania się ogrodnictwem, a więc kopaniem, sadzeniem, polewaniem, koszeniem i t. p., natenczas dziewczyny powinny bezwarunkowo takowym oddawać się a zapewnią sobie zdrowie na całe życie.

 Dr J. Herm. Baas., tłum Dr J. St., Choroby kobiece. Ich zapobieganie i leczenie, 1889

 

Po rozpoczęciu nauki unikajmy starannie przeciążenia pracą umysłową, a dostarczajmy stosownego wypoczynku, powietrza i ruchu. Zbawiennie wpływa krzątanie się dziewczątek około zajęć domowych, niemniej gimnastyk a, zastosowana do płci i wieku, racyonalnie udzielana. Szczególnie oględnego i starannego czuwania wymaga okres dojrzewania u dziewcząt, a błędy wychowania, w tym okresie popełniane, nader zgubne mają następstwa.

 Mieczysław Baranowski, O wychowaniu dziewcząt z uwzględnieniem obecnych stosunków i potrzeb, Lwów 1889

 

Kawałek ogrodu koło domu wystarczy na postawienie gimnastycznych przyrządów, gdziebyś mogła codziennie wyginać stawy, ćwiczyć muszkuły, rozszerzać klatkę piersiową.
Korzystną jest również dla zdrowia gimnastyka szwedzka, czyli tak zwana pokojowa.
Jeżeli nie możesz w ogrodzie, gimnastykuj się w pokoju przy otwartym oknie. Używaj do ćwiczeń żelaznych ciężarków, one wyrabiają znakomicie siłę, energię. Słabowite dziewczęta, nie powinny robić ćwiczeń za długo. Gimnastyki zadaniem wzmacniać, a nie wysilać.
Wskazanemi są również zabawy towarzyskie w ogrodzie np. krokiet, kręgle, lawntennis, obręcze, przeskakiwania przez sznur itp.
Taniec może być korzystnym dla zdrowia, gdy zachowasz pewne reguły. Nie tańcz za długo; unikaj izb ciasnych, dusznych; szaty miej wolne, swobodne, nie obcisłe; zmęczywszy się nie wychodź na dwór, nie pij nic zimnego, gdyś spocona.

Ks. F. EL. Łukaszewicz, Złota książka polskiej dziewicy, Kraków 1895

 

Niektórzy znajdowali w gimnastyce trochę dziwne zalety:

Gimnastyka ciała, którą niektóre państwa wprowadziły już w system edukacyjny młodzieży krajowej, jest pożyteczną zarówno kobietom, jak i mężczyznom. Móc uratować swego bliskiego w razie pożaru, umieć chwycić się sznura, biegać po dachu, umieć pływać niezmiernie przydatnem bywa dla kobiet.

 Spirydion, Kodeks światowy, 1898

 

Jeżeli jednak kobieta z „towarzystwa” musi znać te wszystkie ćwiczenia (...) – to niechże przynajmniej odbywa to wszystko ze spokojem i umiarkowaniem. Kobieta powinna zawsze pamiętać, że te zabawy męczą i wyczerpują, że nigdy zbyt długo poświęcać się im nie można.

 Mieczysław Rościszewski, Pani domu, 1904

 

Młoda panienka powinna rozwijać w sobie zręczność, gibkość wrodzoną, nie zaś siłę grubą, która, jeżeli przekroczy pewne granice, pozbawi ją wdzięku. Ćwiczenia jej powinny polegać na ruchach rytmicznych, wykonywanych możliwie najprościej i wymagających jedynie takich wysiłków, które powodują tylko nieznaczne zmęczenie.

Mieczysław Rościszewski, Panna dorosła w rodzinie i w społeczeństwie. Podręcznik życia praktycznego dla dziewic polskich wszelkich stanów, 1905

Na podobny temat: Sport

Visit Czas's profile on Pinterest.