Czas Emancypantek

Kto usiłuje różem i pudrem poprawić normalny kolor swojej twarzy, ten przypomina pacykarza, który usiłowałby skopiować obrazy Tycjana za pomocą farby czerwonej i białej. Róż i puder stanowią atrybuty sceny.

Kobieta prawie nato stworzona, aby swoją, dobrocią, uprzejmością w obejściu łagodziła, koiła, pocieszała smutnych i strapionych; zasmucać tych, których kocha, nie powinna nigdy, ale przeciwnie okazywać im zawsze pogodne oblicze.

Młody człowiek, który zaangażowawszy tancerkę, zapomina o tem i pozostawia ją siedzącą, może się narazić na bardzo przykre następstwa; ojciec, brat lub narzeczony są w stanie i nieledwie są w prawie ubliżyć mu lub wyzwać go na pojedynek.

 

.................

Im bardziej zbliża się dzień ślubu, tem poufalsze może być zachowanie się narzeczonych; matka może ich opuszczać na czas jakiś i wychodzić do swoich apartamentów, drzwi jednak do salonu powinny być zawsze otwarte, tak aby co chwila była w możności wejść niespodzianie.


Lista wykorzystanych publikacji nieliterackich:

Poradniki gospodarstwa:
800 rad praktycznych dla kobiet do użytku domowego ułożone w alfabetycznym porządku, Bytom 1905

Ćwierczakiewiczowa Lucyna, Jedyne praktyczne przepisy konfitur, różnych marynat, wędlin, wódek, likierów, win owocowych, miodów oraz ciast, wydanie 11 powiększone, Warszawa 1885

Ćwierczakiewiczowa Lucyna, Kolęda dla gospodyń
     Kalendarz z poradami gospodarskimi dla kobiet, ukazujący się dorocznie w latach 1875-1898

Ćwierczakiewiczowa Lucyna, Podarunek ślubny. Kurs gospodarstwa miejskiego i wiejskiego dla kobiet, Warszawa 1885
     Wszechstronny podręcznik gospodarstwa domowego.

Dobieszewska Józefa, Poradnik dla gospodyń, Warszawa 1868
     Poradnik prowadzenia domu oraz gospodarstwa wiejskiego

Rościszewski Mieczysław [Bolesław Londyński], Pani domu. Skarbiec porad praktycznych dla Polek wszelkich stanów. Dzieło, opracowane na podstawie licznych źródeł swojskich i obcych, Warszawa 1904
     Wszechstronny poradnik dla pań domu

Selingerowa Julia, Obowiązki kobiety każdego stanu w zakresie gospodarstwa domowego, Lwów 1882
     Podręcznik gospodarstwa dla dziewcząt z różnych sfer społecznych

Skarbiec dla rodzin mieście i na wsi, Wydawnictwo Biesiady Literackiej, Warszawa, tom I 1888, tom II 1889
     Zbiór porad ze wszystkich dziedzin gospodarstwa domowego i innych sfer życia.

 

Podręczniki etykiety:
Alquie Louise, Zwyczaje towarzyskie, przeł. Z. Sarnecki, Kraków 1900

Chociszewski Józef, Listownik, Toruń 1878

Przewodnik życia światowego, Warszawa 1900

Rościszewski Mieczysław [Bolesław Londyński], Dobry ton. Szkoła pożycia z ludźmi wszelkich stanów w stosunkach poufnych i ceremonjalnych. Umiejętność dystyngowanego zachowania się w salonie, w teatrze, w resursie, w sklepie, na ulicy i t. p, Zwyczaje i obyczaje życia towarzyskiego w rożnych jego przejawach. Podręcznik praktyczny dla pań i panów opracowany według najświeższych źródeł obcych
i osobistych spostrzeżeń autora na gruncie swojskim, Warszawa, Lwów 1905

Rościszewski Mieczysław [Bolesław Londyński], Księga obyczajów towarzyskich. Kodeks wypróbowanych przepisów, porad i wskazówek, tudzież odpowiedzi praktycznych na pytania: Jak prowadzić dom światowy? Jak żyć z ludźmi i zjednywać sobie przyjaciół? Jak się zachować w każdej okazyi życia rodzinnego i korporacyjnego? Z kim żyć? Jak się bawić? Jak mówić? Jak się ubierać? i t. d. i t. d.
Obowiązki ludzi różnych sfer i stanów w ich stosunkach wzajemnych. Dzieło źródłowe, w sześciu częściach, opracowane dla osób starszych i młodszych, dla Pań i Panów, bez względu na ich warunki materyalne i stanowiska społeczne, Lwów 1905

Spirydion, Kodeks światowy czyli Znajomość życia we wszelkich stosunkach z ludźmi. Na podstawie dzieł Pani d'Alq ułożył, Warszawa, Kraków 1881

Staffe Baronowa, Zwyczaje towarzyskie, przeł. M.N.B., Lwów 1898

Zawadzki M.A., Przewodnik zakochanych, Warszawa 1908

Zwyczaje towarzyskie (Le savoir-vivre) w ważniejszych okolicznościach życia przyjęte, według dzieł francuskich spisane, Kraków 1876

 

Publikacje medyczne:
Baas, J. Herm. Dr, Choroby kobiece. Ich zapobieganie i leczenie, Warszawa 1889, tłum Dr J. St.

Hygiena mężatek i matek. Przekład dzieł: Prof. Dr. Spöndli’ego (Schwagerschaft, Geburt Und Wochenbett) i Prof. Breslau (Anleitung zu einer vernunftgemässen Ernährungund Pflege der neugeborenen und kleinen Kinder), dokonany i uzupełniony podług innych autorów przez Dr. J. Polaka, Warszawa 1882

Kosiński Stanisław, Higjena dla panien przez Kosińskiego Stanisława, Lekarza Szpitala Starozakonnych w Suwałkach, Warszawa, 1865

Lombroso Cesare, Kobieta jako zbrodniarka i prostytutka. Studja antropologiczne poprzedzone biologją i psychologją kobiety normalnej, tłum. Dr J. Szenhak, Warszawa 1895
     Polskie wydanie dzieła włoskiego lekarza i pioniera kryminologii, propagującego teorię, że skłonności przestępcze są wrodzone i dziedziczne, oraz powiązane z pewnymi cechami fizycznymi. Jego teoria miała przez jakiś czas duży wpływ na naukę, jednak w początkach XX wieku została obalona.

Neugebauer Ludwik Adolf, Akuszerya, Warszawa 1874

Polak J., Dr, Hygiena mężatek i matek. Przekład dzieł: Prof. Dr. Spöndli’ego (Schwagerschaft, Geburt Und Wochenbett) i Prof. Breslau (Anleitung zu einer vernunftgemässen Ernährungund Pflege der neugeborenen und kleinen Kinder), dokonany i uzupełniony podług innych autorów przez, Warszawa 1882

Rosenthal Jakub, Dr, Poradnik lekarski dla kobiet, Warszawa 1875

Stella-Sawicki Jan, dr, Rady dla młodych mężatek. Napisał Dr Jan Stella-Sawicki, Inspektor szpitalów w Galicyi, wydanie piąte, Warszawa 1899

Stella-Sawicki Jan, dr, Hygiena panien, Warszawa 1907

 

Dzieła wychowawcze:
Kowerska Zofia, O wychowaniu macierzyńskiem, 1881 (wydanie Warszawa 1901)
     Dzieło nagrodzone w konkursie ogłoszonym przez redakcję „Bluszczu”

Ks. Łukaszewicz F. EL., Złota książka polskiej dziewicy, Kraków, 1895
     Poradnik dla młodych panien.

Moszczeńska, Izabela, Co każda matka swojej dorastającej córce powiedzieć powinna, Warszawa 1904
     „Nowoczesny” poradnik, poruszający (w sposób bardzo oględny) przede wszystkim tematy uważane za niewłaściwe dla młodych panien, jak choroby weneryczne czy ciąża.

Reichsteinowa-Szymańska Wanda, Poradnik dla młodych osób w świat wstępujących, ułożony dla użytku tychże przez Wielkopolankę, Poznań 1891
     Poradnik dla panien kończących edukację, odzwierciedlający realia panujące w zaborze pruskim

Rościszewski Mieczysław [Bolesław Londyński], Panna dorosła w rodzinie i w społeczeństwie. Podręcznik życia praktycznego dla dziewic polskich wszelkich stanów, 1905
     Poradnik dla panien kończących edukację

Wernic Henryk, Praktyczny poradnik wychowania, Warszawa 1891

Zalewska Waleria, Dzień młodej panienki, Warszawa 1905

 

Publikacje naukowe:
Dybowski Benedykt, dr, O kwestii tak zwanej „kobiecej” ze stanowiska nauk przyrodniczych, Lwów 1893
     Zastosowanie wiedzy medycznej do kwestii emancypacji, a zwłaszcza pracy kobiet.

Popiel W., dr med., Kobieta wobec badań nauki współczesnej, Warszawa 1902
     Podsumowanie ustaleń wiedzy na temat różnic fizycznych i psychicznych między płciami oraz odniesienie ich do pozycji społecznej i postulatów emancypacyjnych.


Publicystyka na temat kobiet:

A. L., ks. prałat, Tak zwana „emancypacya” a chrześcijańskie stanowisko niewiasty, Warszawa 1893
     Krytyczne, konserwatywne stanowisko, skupiające się na religijnym punkcie widzenia.

Baranowski Mieczysław, O wychowaniu dziewcząt z uwzględnieniem obecnych stosunków i potrzeb, nakładem Towarzystwa Pedagogicznego, Lwów 1889

Dzieduszycka Anastazja, Kilka myśli o wychowaniu i wykształceniu niewiast naszych, Warszawa 1874

Głos kobiet w kwestyi kobiecej, Kraków 1903
     Zbiór tekstów wielu autorek na temat różnych aspektów sytuacji kobiet.

Marrené-Morzkowska Waleria, Kobieta czasów obecnych, Warszawa 1903
     Wszechstronne przedstawienie sytuacji kobiet, zwłaszcza możliwości pracy i sytuacji prawnej.

Niedziałkowski Karol, Ks., Nie tędy droga, Szanowne Panie! (studyum o emancypacyi kobiet), Warszawa 1897
     Krytyczne, konserwatywne stanowisko wobec emancypacji kobiet.

Orzeszkowa Eliza, Kilka słów o kobietach, 1870 (wydanie Warszawa 1893)

 

Inne publikacje:
Bartoszewicz K., Kwestyonaryusz małżeński, Kraków 1901

Callier Aleksandra, Hygiena piękności. Praktyczny poradnik dla prawdziwie eleganckich kobiet na podstawie najlepszych źródeł skreśliła, Kraków, Warszawa 1903
     Poradnik zdrowia i urody.

Staffe Baronowa, Piękność i zdrowie, Warszawa 1894
     Poradnik zdrowia i urody.

Szyk! Czyli sztuka ubierania się gustownie (poradnik dla kobiet), Warszawa 1890
     Porady o dobieraniu strojów, kolorów, fryzur i dodatków.

Weber J.T., Sztuka ożenienia się i wyjścia za mąż, Warszawa 1890

Zaleski Antoni,Towarzystwo warszawskie. Listy do przyjaciółki, przez Baronową X. Y. Z., Kraków, t. I 1886, t. II 1887
     Listy opisujące życie towarzyskie w Warszawie, napisane pod pseudonimem Baronowej X.Y.Z. przez warszawskiego dziennikarza. Ukazywały się najpierw w odcinkach w "Czasie", potem wydane w dwóch tomach. w Królestwie Polskim zakazane przez cenzurę.

 

 

Listy, wspomnienia i pamiętniki:

Dembowska Sabina, Na każde wezwanie. Wspomnienia lekarki, Warszawa 1982
     Wspomnienia z dzieciństwa i młodości Sabiny Dembowskiej (1877-1962), lekarki.

Górska, Maria z Łubieńskich, Gdybym mniej kochała, Warszawa 1996-1997
     Pamiętnik Marii z hrabiów Łubieńskich Górskiej z lat 1889-1906 (trzeci tom, obejmujący lata 1907-1920, nie ukazał się). Autorka żyła w woli Pękoszewskiej w Królestwie Polskim. Byłą szwagierką działacza społecznego Ludwika Górskiego, matką literata i krytyka Konstantego Górskiego, polityka Ludwika Górskiego i malarki Pii Górskiej, a także ciotką pisarza Józefa Weyssenhoffa i sąsiadką Józefa Chełmońskiego.

Kieniewicz Antoni, Nad Prypecią, dawno temu... Wspomnienia zamierzchłej przeszłości, Wrocław 1989
     Wspomnienia ojca profesora Stefana Kieniewicza. Dużo uwagi poświęca życiu towarzyskiemu, toaletom ukochanej żony, a także urządzeniu rozmaitych wnętrz.

Kirkor-Kiedroniowa Zofia, Wspomnienia, Kraków, 1986-1989
     Wspomnienia Zofii z Grabskich Kirkor-Kiedroniowej, (1872-1952), siostry ministrów Stanisława i Władysława Grabskich, żony ministra Józefa Kiedronia.

Krasińska Eliza z Branickich, Świadek epoki, Listy z lat 1835-1876, Warszawa 1996
     Listy pisane przez Elizę z Branickich Krasińską, żonę Zygmunta Krasińskiego, do krewnych, przede wszystkich ciotki, Zofii Potockiej i siostry, Katarzyny Potockiej.

Malinowska Grasylda, Pamiętnik kresowej nauczycielki z lat 1833-1921, Bydgoszcz 1995   

Ostromęcka Jadwiga, Pamiętnik z lat 1862-1911, Warszawa 2004
     Wspomnienia nauczycielki, znajomej Elizy Orzeszkowej, poświęcone w dużej części zesłaniu z rodzicami na Syberię i późniejszemu życiu w Rosji.

Potocka Anna z Działyńskich, Mój pamiętnik, Warszawa 1973
     Wspomnienia Anny z hrabiów Działyńskich hrabiny Stanisławowej Potockiej (1846-1926), spisane prawdopodobnie w latach 1878-1902. Autorka, urodzona w Wielkim Księstwie Poznańskim, a większość dorosłego życia spędziła w Galicji, gdzie z mężem załozyła uzdrowisko Rymanów-Zdrój.

Potocka Maria Małgorzata z Radziwiłłów, Z moich wspomnień, Łomianki 2010
     Wspomnienia Marii Małgorzaty z Radziwiłłów Franciszkowej Potockiej (1875-1962), spisane po II wojnie światowej. Autorka, pochodząca z berlińskiej linii Radziwiłłów, po ślubie z Franciszkiem Salezym Potockim osiadła na Ukrainie.

Zapolska Gabriela, Listy, Warszawa 1970
     Korespondencja Gabrieli Zapolskiej (1857-1921).

Żółtowska Janina z Puttkamerów, Inne czasy, inni ludzie, Londyn 1998
     Wspomnienia Janiny z Puttkamerów Żółtowskiej (1889-1968), siostrzenicy Antoniego Kieniewicza, w znacznej części również poświęcone życiu w Dereszewiczach.

 

 

 

 

 

Visit Czas's profile on Pinterest.