Czas Emancypantek

Kto usiłuje różem i pudrem poprawić normalny kolor swojej twarzy, ten przypomina pacykarza, który usiłowałby skopiować obrazy Tycjana za pomocą farby czerwonej i białej. Róż i puder stanowią atrybuty sceny.

Kobieta prawie nato stworzona, aby swoją, dobrocią, uprzejmością w obejściu łagodziła, koiła, pocieszała smutnych i strapionych; zasmucać tych, których kocha, nie powinna nigdy, ale przeciwnie okazywać im zawsze pogodne oblicze.

Młody człowiek, który zaangażowawszy tancerkę, zapomina o tem i pozostawia ją siedzącą, może się narazić na bardzo przykre następstwa; ojciec, brat lub narzeczony są w stanie i nieledwie są w prawie ubliżyć mu lub wyzwać go na pojedynek.

 

.................

Im bardziej zbliża się dzień ślubu, tem poufalsze może być zachowanie się narzeczonych; matka może ich opuszczać na czas jakiś i wychodzić do swoich apartamentów, drzwi jednak do salonu powinny być zawsze otwarte, tak aby co chwila była w możności wejść niespodzianie.


Mowa kwiatów była rozrywką towarzyską umożliwiającą wymianę „sekretnych” wiadomości. Mieczysław Rościszewski spieszy zaznaczyć, że przeznaczona jest przede wszystkim dla osób zakochanych (w domyśle zakochanych „oficjalnie”, gdyż w przeciwnym wypadku prawidła przyzwoitości były już i tak mocno naruszone). Była jednym z kilku takich „języków” – można było też przekazywać wiadomości gestami wachlarza czy umieszczeniem znaczka na kopercie lub pocztówce.

Inna wersja „mowy kwiatów” była po prostu grą towarzyską – składała się z zestawu pytań, a dla każdego podane było kilka kwiatów jako odpowiedzi. Grający zadawali sobie kolejno pytania i wybierali jeden z kwiatów jako odpowiedź (pytania zadawano osobom przeciwnej płci). Osoba nieuczestnicząca w zabawie odczytywała potem z listy znaczenie przypisane danemu kwiatkowi i towarzyszący wierszyk. Pierwsze wydanie tej zabawy pochodzi z roku 1878. (Wersje tej zabawy pod inną nazwą można też znaleźć w innych publikacjach – zamiast kwiatów używano numerów itp.).

Drukowano także pocztówki z "mową kwiatów" - należało oznaczyć kwiat odpowiadający wiadomości, którą chciało się przekazac adresatowi.

Znaczenia przypisywane poszczególnym kwiatom nie były jednolite - poza niektórymi tradycyjnymi skojarzeniami (jak np. dla niezapominajki) mogły się one różnić w zależności od autora czy wydawcy.

 

Zabawą i niczem innem jak tylko zabawą są t. zw. mowy nieme. Należą tu takie figle, jak rozmowy za pomocą wachlarza, rozmowy za pomocą marek pocztowych, telegraf bez drutu czyli rozmowa niema oczyma itd. itd. Mowami temi posługują się przedewszystkiem kochankowie, którym bynajmniej dobry ton tych niewinnych rozrywek zabronić nie może, byleby tylko nie przekraczało się granic przyzwoitości. Dla ułatwienia zabawy, przytoczymy tu symbolikę kwiatów w porządku alfabetycznym.
Akacya – przywiązanie szczere, miłość platoniczna.
Amarant – wierność, stałość.
Aronowe ucho – strzeż się, podstęp. 
Astra – życzliwość.
Balsamin – zapał, brak cierpliwości.
Barwinek  – przyjaźń prawdziwa.
Bez biały – młodość.
   » turecki – pierwsze drżenie miłosne.
   » włoski, lilak – miłość braterska.
Bluszcz – wierność.
Borak – stałość, energia.
Boule de neige – miłość chłodna.
Bratek – myśli.
Brzoskiew – szczęście w miłości – »jestem twym niewolnikiem.«
Bukszpan – stoicyzm, pewność, stateczność.
Centurya – poseł miłości.
Chmiel – nieczystość.
Cis – smutek.
Cyprys – żal, cierpienie.
Dzwonek – przywiązanie.
Dymnica – nienawiść, zazdrość
Fijołek – skromność.
Fuksya – słodycz.
Głóg czarny – przeszkoda.
Goryczka – pogarda.
Groszek – delikatność, wytworność.
Gwoździk biały – wierność.
   » nakrapiany – cnota.
   » ponsowy – trwoga, bojaźń.
   » piżmowany – pamięć ulotna.
   » różowy – miłość żywa i nieskalana.
   » żółty – pogarda.
Heliotrop – miłość wieczna.
Hortensya – piękność bez duszy.
Hyacent – »miły, miła jesteś.«
Jalapa – miłość bojaźliwa.
Jaskier – żarty, szyderstwo.
Jaśmin – sympatya, skłonność.
Kamelia – stałość, wytrwałość.
Koniczyna czterolistna – »bądź moją.«
   » biała – »myśl o mnie.«
   » czerwona – przemyślność, pilność.
Konwalia – powrót szczęśliwości.
Kosaciec (iris) – dobra wiadomość.
Lawenda – milczenie.
Lewkonia – szczęście, sympatya.
Liliowiec – kokicterya.
Lilia biała – czystość, słodycz, majestat.
   » różowa – niepokój, boleść.
   » żółta – wesołość.
   » polna i paproć – »bezwiedna słodycz twoja oczarowała mnie. «
Łotoć, knieć – niepokój przytłumiony, zazdrość.
Łuszczak – zmienna miłość.
Mieczyk – obojętność.
Mimoza –– czułość, tkliwość, skromność.
Miodunka – miłość tkliwa i tajemna.
Mirt – wyznanie miłości.
Narcyz – egoizm, próżność.
Nasturcya – miłość ognista.
Nieśmiertelnik – stałość.
Niezapominajka – prawdziwa miłość, »nie zapomnij o mnie. «
Oliwne gałązki – spokój, cisza. 
Orlik – szaleństwo, nierozsądek.
   » ponsowy – postanowienie zwycięstwa.
Owies – czar muzyki.
Pacierzyczka – »nie zapomnij mnie.«
Paproć – szczerość, zaufanie.
Pomarańczowy kwiat – wspaniałość, dziewictwo.
Poziomka – szał, rozkosz.
Powój – pokora, niemoc.
Perz – wytrwałość.
Przetacznik – ofiara serca.
Przewierścień –węzły miłości.
Rezeda – »twoje zalety wyrównywują twej piękności. «
Rozmaryn – »twój widok powraca mi życie... «
Róża – piękność.
   » jerychońska – kaprys,
   » bengalska – piękność nieznana, ukryta.
   » ciemno-ponsowa – wstydliwość.
   » kosmata – szał rozkoszy.
   » żółta – zazdrość.
Stokrotka – niewinność.
Szalej – zdrada, wiarołomstwo.
Szałwia – szacunek.
Szczodrzenica – skrytość.
Świerzbnica – osierocenie.
Tarnina – nadzieja, odwaga.
Tojad – niebezpieczeństwo tuż.
Tuberoza – rozkosz, niebezpieczna przyjemność.
Tulipan – okazałość, przepych.
Tvmianek – wzruszenie.
Werbena – uczucie czyste, nieskalane.
Wietrznica – miłość zdradzona, zapomnienie. 
Złotogłów – zalotność.
Żonkil – »schnę z miłości... « 
Żywokost – dobroć, altruizm.

Mieczysław Rościszewski, Księga obyczajów towarzyskich, Lwów 1905

 

Mowa kwiatów, 1908   Language of flower, 1908Pocztówka z 1908 r.

Visit Czas's profile on Pinterest.